B. szef Agencji Wywiadu Bartosz Jarmuszkiewicz zeznał w poniedziałek przed komisją ds. afery wizowej, że AW miała informacje o możliwych nieprawidłowościach w wydawaniu wiz, natomiast nie może tego tematu poruszyć na posiedzeniu jawnym.
Jarmuszkiewicz kierował Agencją Wywiadu do grudnia 2023 r. W poniedziałek złożył zeznania przed komisją śledczą ds. afery wizowej. Wcześniej zeznawał jego poprzednik, Piotr Krawczyk, którego część przesłuchania została utajniona.
Jarmuszkiewicz podkreślił, że działania wywiadu są ściśle tajne i wobec obowiązku zachowania tajemnicy ustawowo chronionej, będzie zmuszony odmówić zeznań.
Przesłuchanie było jednak kontynuowane. Świadek zeznał, że AW uzyskiwała informacje dotyczące ewentualnych zagrożeń związanych z pobytem określonych cudzoziemców na terenie kraju i na bieżąco o nich informowała odpowiednie instytucje. Podkreślił, że program Poland.Business Harbour zna tylko hasłowo: wie, że miał ułatwiać legalizację pobytu cudzoziemców z branży IT w Polsce.
Pytany, czy były postulaty, aby Agencja Wywiadu obok ABW uczestniczyła w weryfikacji cudzoziemców, którzy mieli przenieść się do Polski w ramach Poland.Business Harbour, Jarmuszkiewicz odpowiedział, że nie przypomina sobie takiej sytuacji, by przez jego ręce przechodziły dokumenty dotyczące tego programu.
Szef komisji Michał Szczerba powołał się na pismo Justyny Orłowskiej, wówczas dyrektora GovTech, w którym pytała, czy AW jest zainteresowana udziałem w programie PBH. Świadek powtórzył, że nie przypomina sobie korespondencji dotyczącej programu, która przechodziła przez jego ręce.
Na pytanie, kiedy się dowiedział o "mechanizmie wiz za łapówki" i o działaniach b. wiceszefa MSZ Piotra Wawrzyka i jego współpracownika Edgara Kobosa, świadek przyznał, że Agencja Wywiadu uzyskała informacje wskazujące na "możliwość zaistnienia nieprawidłowości przy przyznawaniu polskich wiz". Zastrzegł, że tych tematów nie może poruszyć w części jawnej posiedzenia.
"AW informowała o pewnych zagrożeniach związanych z procesem migracyjnym, natomiast szczegóły nie są do poruszenia na posiedzeniu jawnym" - powiedział Jarmuszkiewicz zapytany, czy słyszał o przejmowaniu firm białoruskich przez rosyjskie po to, by sprowadzić rosyjskich obywateli do Polski w ramach programu PBH.
Zeznał też, że nie słyszał, żeby polskie konsulaty odmawiały obcokrajowcom uzyskania wiz w trybie zwykłym, a potem te same osoby, które dostały odmowy, dostawały wizy z adnotacją Poland.Business Harbour. Na pytanie, czy miał informacje o obcokrajowcach, którzy próbowali się przedostać do Meksyku i Stanów Zjednoczonych z wizami PBH, powiedział, że są to informacje szczegółowe, nie do poruszenia na posiedzeniu jawnym.
Szczerba przytoczył też notatkę po spotkaniu w MSWiA z udziałem Agencji Wywiadu, w której krytycznie oceniono program PBH i zalecano, by Polska Agencja Inwestycji i Handlu i KPRM bardziej skrupulatnie sprawdzały firmy, które chciały przenieść do Polski pracowników. Według tej notatki, były przypadki odmów wydania wizy w ścieżce indywidualnej programu, za którą odpowiadał GovTech, a następnie pozytywnego ubiegania się o wizy w ścieżce biznesowej, za którą odpowiadała PAIH. W notatce miano napisać, że program PBH jest wykorzystywany do łatwego uzyskiwaniu wiz. Podano też, że AW alarmowała, że specjaliści IT, sprowadzani w ramach programu, będą mieli dostęp do różnych systemów informatycznych, co stwarza ryzyka zwłaszcza w kontekście wojny na Ukrainie.
"Nie znam treści tej notatki. Możliwe, że odbywało się to na niższym szczeblu" - powiedział świadek.
Szczerba pytał też o spotkania komitetu bezpieczeństwa w KPRM. Zapowiedział, że komisja wystąpi o protokoły z jego posiedzeń.
Szef komisji poinformował, że gdy tylko wpłynie zgoda obecnego szefa Agencji Wywiadu o zdjęcie byłych szefów AW z obowiązku zachowania tajemnicy prawnie chronionej, zostaną oni ponownie przesłuchani, w trybie niejawnym.
Szczerba: Do końca czerwca kilkanaście posiedzeń komisji
Najbliższe posiedzenia komisji zaplanowano na 18 i 19 kwietnia. "Do końca czerwca planujemy kilkanaście posiedzeń. Chcielibyśmy, by nasze sprawozdanie zostało przygotowane do końca czerwca" - powiedział dziennikarzom Szczerba po zakończeniu poniedziałkowego posiedzenia komisji.
Poinformował, że kontynuowany będzie m.in. wątek programu Poland.Business Harbour. W poniedziałek komisja wystąpiła do prokuratury o zabezpieczenie dokumentacji zespołu GovTech Polska, w tym korespondencji m.in. Justyny Orłowskiej (wówczas pełnomocniczki premiera ds. GovTech) i jej zastępcy Antoniego Rytla, dotyczącej wiz indywidualnych dla specjalistów IT. Była to część programu PBH, za którą odpowiadał GovTech.
"Antoni Rytel pełnił funkcję społecznego doradcy w KPRM. To jest też ta osoba, która współpracowała z (b. szefem MEiN) Przemysławem Czarnkiem i mimo zakazu Dariusza Wieczorka (obecnego ministra nauki) zakupiła nieruchomość z +willi plus+ w grudniu ub.r., kiedy program był już zawieszony. Wiemy, że ta osoba była osobą kontaktową dla wielu podmiotów gospodarczych w celu przyspieszania procesu wizowego" - powiedział Szczerba.
Komisja przesłucha też ponownie, w trybie niejawnym, byłych szefów Agencji Wywiadu po uzyskaniu zgody obecnego szefa Agencji na zdjęcie ich z klauzuli niejawności.
kmz/ mok/
