W pewnych sytuacjach wspólnikowi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie wolno głosować, pomimo że w dalszym ciągu posiada on prawo głosu. Podczas zwyczajnego zgromadzenia wspólników może pojawić się kwestia wyłączenia wspólnika od głosowania, a to za sprawą udzielania absolutorium. Również w przypadku podejmowania uchwał w innych sprawach istotne jest przestrzeganie zakazu głosowania przez wspólnika.
Sprawy, przy których nie można głosować
W Kodeksie spółek handlowych wskazane są wyraźnie sytuacje, w których wspólnikowi nie wolno uczestniczyć w głosowaniu. Wspólnik nie może bowiem ani osobiście, ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu między nim a spółką. Charakter wyłączenia od głosowania wskazuje na to, iż konkretne sprawy dotyczące odpowiedzialności wspólnika wobec spółki mogą powodować konflikt interesu pomiędzy wspólnikiem a spółką.
Nie zagłosuje, ale weźmie udział
Udziałowcy nie mogą głosować przy rozpatrywaniu wymienionych spraw, ale nie oznacza to, że są wyłączeni od udziału w zgromadzeniu wspólników, na którym podejmowane są uchwały w tych sprawach. Zakaz głosowania przy podejmowaniu uchwał nie dotyczy bowiem samego uczestnictwa w obradach, niezależnie od tego, jaki charakter ma zgromadzenie wspólników (zwyczajny czy nadzwyczajny).
Zarówno zatem wspólnik, jak i jego pełnomocnik mogą brać udział w zgromadzeniu i dokonywać czynności, które są z tym związane (pełnomocnik w takim zakresie, jaki wynika z udzielonego pełnomocnictwa). Możliwe jest więc zabieranie głosu w dyskusji nad mającą zapaść uchwałą, przy której wspólnikowi nie wolno głosować, a także przedstawianie argumentów czy zgłaszanie wniosków, ale już w samym głosowaniu udział wspólnika czy jego pełnomocnika jest zabroniony.
Może przed głosowaniem pisemnym
Uchwały w spółkach z o.o. zapadają nie tylko podczas zgromadzenia wspólników, ale również w tzw. trybie pisemnym. Aby można było podjąć uchwałę na piśmie muszą być jednak spełnione określone w ustawie wymogi. Możliwe są dwa warianty takiego głosowania. Po pierwsze, jeżeli wszyscy wspólnicy oddadzą swój głos na piśmie, czyli wyrażą zgodę na treść uchwały, która ma zostać powzięta. Po drugie zaś, gdy każdy ze wspólników wyrazi zgodę na głosowanie pisemne, które ma odbyć się w późniejszym terminie. Głosowanie takie odbywa się już według zasad, które obowiązują w spółce przy podejmowaniu uchwał (a więc niekoniecznie jednomyślnie). W tym przypadku wszyscy wspólnicy mają wyrazić zgodę na głosowanie pisemne. Głosowanie to może dotyczyć np. jednej ze spraw, odnośnie których wspólnik nie ma prawa głosować. Wspólnik jest wówczas wyłączony co prawda od samego głosowania, ale nie od wyrażenia zgody na głosowanie pisemne.
Przy udzielaniu absolutorium
Wyłączenie od głosowania ma szczególne znaczenie przy podejmowaniu uchwały w przedmiocie udzielenia absolutorium (pokwitowania) członkom organów spółki. Chodzi tutaj przede wszystkim o członków zarządu, którzy są jednocześnie wspólnikami. Podczas zgromadzenia zwyczajnego wspólników (a więc tego, które odbywa się w ciągu sześciu miesięcy po zakończeniu roku obrotowego) podejmowana jest między innymi uchwała, na mocy której wspólnicy udzielają członkom zarządu oraz członkom innych organów spółki (rady nadzorczej, komisji rewizyjnej) absolutorium. Przy podejmowaniu tej uchwały członek zarządu nie może głosować. Powinien on więc powstrzymać się od głosowania. Nie powinien w zasadzie również głosować przy udzielaniu pokwitowania pozostałym członkom zarządu, chyba że kwestia odpowiedzialności głosującego członka zarządu nie jest w żaden sposób powiązana z osobą (i działaniami) innego członka zarządu - chodzi tu o tego członka zarządu, któremu ma być udzielone pokwitowanie. Przepis stanowi bowiem wyraźnie, iż wspólnik nie może głosować przy podejmowaniu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym również udzielenia absolutorium.
Zatwierdzanie sprawozdań
W porządku obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników znajdują się także inne sprawy, jak chociażby rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz sprawozdania zarządu z działalności spółki. Przy podejmowaniu uchwał zatwierdzających sprawozdania udział członków zarządu w głosowaniu nie jest wyłączony. Członkowie zarządu mogą zatem głosować w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdań, przy których sporządzaniu brali udział (aczkolwiek niekoniecznie, gdyż np. przygotowanie sprawozdania finansowego zarząd mógł zlecić specjaliście).
Wyraźnie wskazane przypadki
Przepis jasno określa, kiedy wspólnikowi nie wolno głosować. Powoduje to, iż nie można rozszerzać tego zakazu dowolnie na inne przypadki. Należy ściśle trzymać się postanowień kodeksu w tym zakresie, gdyż zakazów nie wolno interpretować rozszerzająco, a jeśli tak się zdarzy, to wspólnik może zaskarżyć uchwałę (o tym w dalszej części). Potwierdza to wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 1997 r., sygn. akt I ACa 405/97, w którym stwierdził on, iż wyłączenie od głosowania normuje przepis kodeksowy i w innych sprawach niż wymienione wyraźnie w tym artykule wspólnicy mogą głosować.
Z tego względu, brak wskazania innych sytuacji, gdy wspólnikowi nie wolno głosować, może mieć szczególne znaczenie dla wspólnika będącego członkiem zarządu. Może on bowiem w takim razie głosować przykładowo nad wnioskiem o odwołanie go z pełnionej funkcji. Podobnie będzie przy wyborze członków rady nadzorczej - tzn. członek zarządu może brać udział przy podejmowaniu uchwały w przedmiocie powołania członka rady, pomimo że głosując ma wpływ na to, kto będzie sprawował nadzór nad działalnością spółki, w tym i zarządu. Skoro wspólnicy mogą głosować we wszystkich innych sprawach niż wymienione w ustawie, wobec tego nic nie stoi na przeszkodzie, aby wspólnik zagłosował również przy podejmowaniu uchwały o wyborze go na członka zarządu.
Ani sam, ani przez pełnomocnika
Wspólnik wykluczony jest od głosowania nie tylko osobiście, ale również jako pełnomocnik innego udziałowca, a także nie może głosować przez swojego pełnomocnika przy podejmowaniu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki. Jeżeli wspólnik albo jego pełnomocnik nie zostanie dopuszczony do udziału w głosowaniu, pomimo iż sprawa, w której ma zostać podjęta uchwała, nie została objęta zakazem, to wspólnik może zaskarżyć uchwałę podjętą bez jego udziału. Ma on wówczas prawo wytoczyć przeciwko spółce powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały jako niezgodnej z ustawą. Prawo to jest niezależne od uprzedniego żądania zaprotokołowania sprzeciwu przez wspólnika, który przecież nie mógł głosować przeciwko uchwale, gdyż nie został dopuszczony do głosowania.
Podstawa prawna: art. 227, 244, 252 ustawy z dnia 15.09.2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 224 z dnia 2006-03-02
