Komisja Wenecka przyjęła w piątek na sesji plenarnej opinię na temat przepisów dotyczących uprawnień Prezydenta RP w zakresie składania ślubowań przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego i innych powołań. Jak dowiedział się PAP ze źródeł w komisji, opowiada się ona za systemowym rozwiązaniem obecnej sytuacji wokół TK.
Do czasu publikacji, co nastąpi zapewne w poniedziałek lub wtorek, opinia pozostaje tajna.
W obradach Komisji, organu doradczego Rady Europy do spraw prawa konstytucyjnego, uczestniczyli doradca prezydenta Karola Nawrockiego, konstytucjonalista prof. Dariusz Dudek i Daniel Kędzierski z Kancelarii Sejmu.
Profesor Dudek podczas sesji plenarnej przedstawił stanowisko prezydenta, dotyczące kwestii ślubowań sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych przez Sejm.
Prezydent nie odebrał ślubowania od pięciu sędziów wybranych przez Sejm w tym roku.
Po dyskusji z przedstawicielami polskiej delegacji Komisja Wenecka przyjęła opinię, sporządzoną na podstawie raportów ekspertów z Austrii, Niemiec, Holandii, Irlandii i Finlandii.
O wydanie opinii wnioskował Komitet Monitorujący PACE, czyli Komitet ds. Dotrzymywania Zobowiązań przez Państwa Członkowskie Rady Europy. To jeden z najważniejszych stałych komitetów Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.
Po zakończeniu dyskusji na sesji plenarnej w Scuola Grande San Giovanni Evangelista prof. Dudek powiedział PAP: - Doceniamy bardzo wysiłek Komisji Weneckiej dotyczący pomocy Polsce w rozwiązaniu problemów dotyczących Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie wszystkie ustalenia zawarte w przyjętej opinii są zgodne z naszym stanem obowiązującego prawa konstytucyjnego i z faktami.
- Po pierwsze trzeba powiedzieć, że prezydent Karol Nawrocki nigdy nie odmówił przyjęcia ślubowania od nowo wybieranych sędziów. Takiego oświadczenia nie złożył nigdy ani prezydent, ani nikt z jego Kancelarii. Nie ma takiej sytuacji - oświadczył Dudek.
Następnie stwierdził: - Podstawowy problem jest taki, że od roku 2015 toczy się spór o wybory sędziów dokonane przez Sejm; niektóre wybory były nadmiarowe.
- A później kolejny Sejm, unieważniając wybór pięciu sędziów, dokonany jesienią 2015 roku, wybrał następnych pięciu. Do trójki z nich przylgnęła łatka: sędziowie dublerzy - dodał doradca prezydenta.
Podkreślił: - To, że byli oni wybrani na miejsca już zajęte, skutkowało wadą składów orzekających Trybunału i podważano skuteczność wydawanych orzeczeń.
- Teraz mamy pat, bo obecnie rządząca opcja od grudnia 2024 nie uzupełniała wakatów, dopiero hurtowo sześć osób wybrano w marcu tego roku. Paradoks polega na tym, że nie określono, który sędzia rozpoczyna kadencję, czyli na czyje miejsce został wybrany. A co najmniej jedna z tych osób została wybrana na miejsce następcy dublera. Czy jest zatem kolejny dubler? Czy ten mankament rzekomych dublerów się kiedykolwiek skończy? - zapytał rozmówca PAP.
Profesor Dudek zaznaczył: - Nasze stanowisko jest zgodne z jedną z tez przyjętej dzisiaj przez Komisję Wenecką opinii, że potrzebne jest rozwiązanie systemowe, legislacyjne i personalne także.
- Ale to nie zostanie rozwiązane dzięki tej opinii czy przez rozstrzygnięcia trybunałów międzynarodowych, czy nawet naszego Trybunału Konstytucyjnego - zauważył Dudek.
Powiedział: - Naprawdę rozwiązanie tego problemu jest konieczne, potrzebne Polsce, Polakom czy państwu. Sprawny Trybunał wymaga pewnego porozumienia politycznego ponad podziałami.
- Jeśli z tej opinii miałoby wynikać, że jest dopuszczalne składanie ślubowania nie wobec prezydenta, tylko w inny sposób, tylko w innej formie, jak było w kwietniu z czwórką sędziów, to tutaj nie ma na to zgody - oświadczył doradca prezydenta Nawrockiego.
Obecny w Wenecji przedstawiciel Kancelarii Sejmu nie wypowiedział się po wydaniu opinii.
Strona rządowa i przedstawiciele koalicji oceniają, że odmowa zaprzysiężenia wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego stanowi złamanie prawa i naruszenie ustawy zasadniczej.
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek apelował do prezydenta o przyjęcie ślubowania od wszystkich wybranych przez Sejm sędziów.
- Większość konstytucjonalistów zgodnie mówi, że prezydent musi odebrać ślubowanie — oświadczył szef resortu sprawiedliwości.
Premier Donald Tusk powiedział: - Prezydent nie ma możliwości wyboru. To nie jest kwestia kaprysu prezydenta. Zostali wybrani i są sędziami.
Przypominał także, że odebranie ślubowania to urzędowy, konstytucyjny nakaz nałożony na głowę państwa, a nie jego osobista decyzja polityczna.
Czworo z sześciu sędziów TK wybranych w marcu przez Sejm nie zostało dopuszczonych do orzekania. Nie zostali oni zaproszeni przez prezydenta Karola Nawrockiego do złożenia ślubowania; złożyli je podczas uroczystości w Sejmie, używając formuły „wobec prezydenta”, ale nie zostało to uznane m.in. przez prezesa TK Bogdana Święczkowskiego.
Obecnie trwa pat w sprawie ślubowania Macieja Berka na sędziego TK. Został on wybrany na początku września przez Sejm.
Szef KPRP Zbigniew Bogucki powiedział wkrótce potem, że decyzja w sprawie ślubowania Berka na razie nie zapadła z powodów leżących po stronie Sejmu.
Prezydencki rzecznik Rafał Leśkiewicz przekazał, że prezydent odbierze ślubowanie od Berka, gdy ten „przedstawi dokumenty potwierdzające, że spełnia wymogi formalne”. Dodał, że osoba, która zostaje sędzią TK, „musi być krystalicznie czysta”.
Berek jest ósmą osobą wybraną przez Sejm obecnej kadencji na sędziego TK.
Czworo wybranych w marcu sędziów Trybunału, od których prezydent nie odebrał osobiście ślubowania, złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo w sprawie dotyczącej ułatwienia prezydentowi nieodebrania ślubowania od czworga sędziów TK i niedopuszczenia ich do orzekania w Trybunale.
Z Wenecji Sylwia Wysocka (PAP)
sw/ mal/ mhr/
